ترديد در بهبود اقتصاد جهاني و كاهش قيمت نفت!

بررسي تحولات‌بازارهاي جهاني نفت خام در هفته گذشته

ترديد در بهبود اقتصاد جهاني و كاهش قيمت نفت!

غلامعلي رحيمي- مهرزاد زماني *
بهاي نفت خام در‌بازارهاي جهاني طي هفته گذشته از يك روند نزولي برخوردار بود. قيمت نفت خام WTI در‌بازار بورس نايمكس (آتي‌هاي ماه اول، طي دوره 29 ژوئن تا 3 جولاي 2009، به‌رغم كاهش قابل توجه ذخاير نفت خام آمريكا ( معادل 7/3‌ميليون بشكه)، به دليل كاهش ارزش شاخص‌هاي بورس، تقويت ارزش‌دلار و همچنين ادامه نگراني‌هاي سرمايه‌گذاران درباره اقتصاد بزرگ‌ترين مصرف‌کننده انرژي، آمريکا، از حدود 45/71‌دلار در هر بشكه به كمتر از 52/65‌دلار در هر بشكه كاهش يافت.

طي هفته گذشته انتشار آمار مربوط به نرخ بيکاري در آمريکا عامل منفي براي قيمت نفت به شمار مي‌رود. در واقع در پي افزايش نگراني سرمايه‌گذاران از وضعيت اقتصادي آمريکا که طبق آخرين گزارش‌ها نرخ بيکاري آن به بالاترين ميزان در 26 سال گذشته يعني 5/9‌درصد رسيده است، بهاي نفت خام کاهش يافت. اطلاعات منتشر شده حاکي از افزايش چشمگير آمار مربوط به از بين رفتن فرصت‌هاي شغلي در آمريکا و بيکاري 467‌هزار نفر در ماه ژوئن است. به عقيده تحليل‌گران افزايش بهاي نفت که به دنبال تلاش سرمايه‌گذاران براي سرمايه‌گذاري در بخش‌هاي ديگري غير از بخش سهام صورت مي‌گيرد، موقت است.
بنابر اعلام سازمان كشورهاي صادر‌كننده نفت (اوپك) در جديدترين بولتن ماهانه خود،‌بازار جهاني انرژي در شرايط حساسي به سر مي‌برد و در صورت نياز به تثبيت و آرام کردن شرايط‌بازارهاي جهاني نفت، مي‌توان براي کل توليد نفت جهان تعديل‌هايي را در نظر گرفت. قيمت‌هاي نفت خام در حال حاضر در سطوحي قرار دارند که منجر به تشويق سرمايه‌گذاري‌ها در بخش‌هاي مختلف انرژي مي‌شود، اما اين سطوح قيمتي به واقع براساس بنيادهاي بازار بنا نشده‌اند. به منظور تضمين سرمايه‌گذاري‌ها در بخش نفت، لازم است قيمت‌هاي نفت در سطوح بالاتري قرار گيرند، با اين وجود سازمان اوپك بي‌ثباتي‌هاي بازار نفت را به سفته‌بازان نسبت داده است. سفته‌بازي‌ها در‌بازارهاي انرژي به همراه وضعيت بي‌ثبات اقتصاد جهاني مي‌تواند موجب افت دوباره قيمت‌هاي نفت يا افزايش آن به سطوح بي‌سابقه‌اي شود؛ به طوري که قيمت‌ها در ژوئيه سال گذشته ميلادي از مرز 147‌دلار در هر بشکه نيز فراتر رفت. در نتيجه تمام اين وقايع، ‌بازارهاي جهاني نفت در حال حاضر در موقعيت حساس و بي‌ثباتي قرار دارد و در چنين شرايطي کوچکترين اتفاقي مي‌تواند‌ بازار را به اين سو و آن سو منحرف كند. در اين راستا اعضاي اوپک اعلام كرده‌اند که درباره برنامه‌هاي توليد خود محتاطانه عمل خواهند کرد؛ اما آنها براي انجام هر اقدامي ‌براي تثبيت ‌بازار آماده هستند.
بر اساس آمار دبيرخانه سازمان كشورهاي صادركننده نفت (اوپك)، قيمت سبد نفتي اوپك طي هفته منتهي به 2 جولاي 2009، از حدود 16/69‌دلار در هر بشكه به كمتر از 04/67 ‌دلار در هر بشكه كاهش يافت. طي هفته مذكور، نگراني‌هاي سرمايه‌گذاران درباره اقتصاد آمريکا و به دنبال آن كاهش ارزش شاخص‌هاي بورس، تقويت ارزش‌دلار و نگراني‌ها در مورد تقاضاي ضعيف نفت در آمريکا، از عوامل تضعيف‌كننده قيمت‌ها و كاهش قابل توجه ذخاير نفت خام آمريكا، پايبندي اعضاي اوپك به كاهش توليد برنامه‌ريزي شده و همچنين بروز تنش در نيجريه، از عوامل تقويت‌كننده قيمت‌ها به شمار مي‌روند. ميانگين هفتگي بهاي سبد نفتي اوپک در هفته منتهي به 2 جولاي 2009 با 1‌دلار و 6 سنت افزايش نسبت به هفته پيش از آن به هر بشکه 68 ‌دلار و 76 سنت رسيده است. همچنين ميانگين ماهانه بهاي سبد نفتي اوپک طي ماه ژوئن با 11‌دلار و 38 سنت افزايش نسبت به ميانگين ماه مه به هر بشکه 68‌دلار و 36 سنت رسيده است. ميانگين بهاي سبد نفتي اوپک در ماه مه 2009 معادل 56‌دلار و 98 سنت در هر بشکه بود. سبد نفت خام اوپک در بردارنده 13 نوع نفت خام اعضاي اين سازمان شامل مخلوط الجزاير، گريسول آنگولا، اورينته اکوادور، ميناس اندونزي، سنگين ايران، سبک بصره، صادراتي کويت، اس ‌سيدر ليبي، سبک «بوني» نيجريه، مارين قطر، سبک عربي عربستان سعودي، موربان امارات و بي.سي.اف 17 ونزوئلا است.
ميانگين بهاي هر بشکه نفت خام صادراتي ايران با 1‌دلار و 94 سنت افزايش نسبت به هفته قبل ( 23 ژوئن 2009)، در روز 30 ژوئن 2009 به بشكه‌اي 70 ‌دلار و 76 سنت رسيده است. بر اساس آمارهاي امور بين‌الملل شرکت ملي نفت ايران، ميانگين وزني هر بشکه نفت خام سبک ايران به مقصدهاي مختلف در روز سه شنبه (30 ژوئن 2009) 71‌دلار و 29 سنت بود و همين رقم براي نفت خام سنگين در سطح 70‌دلار و 37 سنت قرار داشت. همچنين قيمت هر بشکه نفت خام سبک ايران به‌بازار آفريقاي جنوبي 67‌دلار و 65 سنت و هر بشکه نفت خام سنگين ايران به اين‌بازار 66‌دلار و 80 سنت گزارش شده است. هر بشکه نفت خام سبک ايران در‌بازار آسيا 72‌دلار و 87 سنت، شمال غربي اروپا 68 ‌دلار و 42 سنت و در‌بازار مديترانه 67‌دلار معامله شده است. هر بشکه نفت خام سنگين ايران نيز در‌بازار آسيا 71‌دلار و 77 سنت، شمال غربي اروپا 67‌دلار و 58 سنت و در‌بازار مديترانه 66‌دلار و 25 سنت به فروش رسيده است.
ميانگين بهاي هر تن بنزين سوپر بدون سرب در‌بازار خليج‌فارس با 40‌دلار و 85 سنت افزايش نسبت به هفته قبل (23 ژوئن 2009)، طي روز 26 ژوئن 2009 در سطح 654‌دلار و 80 سنت قرار گرفت. بر اساس آمارهاي امور بين‌الملل شرکت ملي نفت ايران، هر تن بنزين سوپر بدون سرب در‌بازارهاي مديترانه 653‌دلار و 50 سنت، شمال اروپا 648‌دلار، آمريکا 712‌دلار و 97 سنت، ژاپن 680‌دلار و 69 سنت و سنگاپور 669‌دلار و 60 سنت معامله شده است. هر تن نفتا در‌بازار خليج‌فارس 586 ‌دلار و 56 سنت، سوخت جت 605‌دلار و 12 سنت، نفت گاز 555‌دلار و47 سنت، نفت کوره 401‌دلار و 91 سنت و پروپان و بوتان به‌ترتيب به قيمت 395 ‌دلار و 455‌دلار به فروش رسيده است. قيمت نفت خام برنت درياي شمال نيز در‌بازار بورس لندن(ICE) براي تحويل در ماه اوت، از حدود 71‌دلار در هر بشكه در تاريخ 29 ژوئن 2009 به كمتر از 61/65‌دلار در هر بشکه در تاريخ 3 جولاي كاهش يافت. بر اساس آمار اداره اطلاعات انرژي آمريکا ميزان ذخاير نفت خام اين کشور در هفته منتهي به 26 ژوئن 2009 معادل 2/350‌ميليون بشکه بوده است که در مقايسه با هفته قبل ( 19 ژوئن) به ميزان 7/3‌ميليون بشكه كاهش يافته است و معادل 4/50‌ميليون بشكه از ميزان مشابه سال قبل در تاريخ 27 ژوئن 2008 بيشتر است. ميزان اين ذخاير بر حسب روز به ميزان 3/0 روز كاهش يافته و در سطح 6/23 روز قرار گرفته است و به ميزان 1/4 روز بيشتر از ميزان مشابه سال قبل است. طي دوره مذكور، سطح خوراك پالايشي آمريكا به ميزان 39 ‌هزار بشكه در روز كاهش يافته و در سطح 992/14‌ميليون بشکه در روز قرار گرفته است كه به ميزان 421‌هزار بشكه در روز كمتر از ميزان مشابه سال قبل است.
توليد نفت خام آمريكا از 257/5‌ميليون بشكه در روز در تاريخ 19 ژوئن 2009 به 163/5‌ميليون بشكه در روز در تاريخ 26 ژوئن 2009 كاهش يافته است، ولي معادل 40‌هزار بشكه در روز بيشتر از ميزان مشابه سال قبل در تاريخ 27 ژوئن 2008 است. در همين زمان ميزان واردات نفت خام آمريكا از 284/9 ‌ميليون بشكه در روز به 363/9 ‌ميليون بشكه در روز افزايش يافته است كه به ميزان 805‌هزار بشكه در روز كمتر از ميزان مشابه سال قبل است.
از سوي ديگر، ميزان ذخاير بنزين آمريکا در هفته منتهي به 26 ژوئن 2009 به ميزان 3 /2‌ميليون بشكه نسبت به هفته قبل از آن افزايش يافته و به سطح 2/211‌ميليون بشكه رسيده است كه معادل 300‌هزار بشكه بيشتر از ميزان مشابه سال قبل در تاريخ 27 ژوئن 2008 است. ميزان اين ذخاير بر حسب روز نيز معادل 2/0 روز افزايش يافته و در سطح 23 روز قرار گرفته است كه به ميزان 4/0 روز بيشتر از ميزان مشابه سال قبل است. ميزان تقاضاي بنزين آمريكا طي همين دوره به ميزان 76‌هزار بشكه در روز كاهش داشته و به سطح 053/9‌ميليون بشكه در روز رسيده است كه به ميزان 304‌هزار بشكه در روز كمتر از ميزان مشابه سال قبل است.
ميزان ذخاير فرآورده‌هاي ميان تقطير آمريکا نيز طي هفته منتهي به 26 ژوئن 2009 به ميزان 9/2‌ميليون بشكه نسبت به هفته قبل از آن افزايش يافته و در سطح 155‌ميليون بشكه قرار دارد. اين ذخاير به ميزان 3/34 ‌ميليون بشکه بيشتر از ميزان مشابه سال قبل در تاريخ 27 ژوئن 2008 است. تقاضاي فرآورده‌هاي ميان تقطير آمريكا طي همين دوره به ميزان 126 بشكه در روز كاهش داشته و به سطح 257/3‌ميليون بشكه در روز رسيده است كه به ميزان 03/1‌ميليون بشكه در روز كمتر از ميزان مشابه سال قبل است.
پيش‌بيني قيمت
همچنان روند كاهشي كه از سه هفته گذشته شروع شده بود، ادامه دارد. اين موضوع در پي برخورد قيمت نفت با ميانگين متحرك 14 از لحاظ داده‌هاي ماهانه براي نفت خام WTI اتفاق افتاد. سطح مقاومتي ماهانه در 70‌دلار اتفاق افتاد و موجب كاهش قيمت گرديد كه كاهش شاخص‌هاي بورس نيز در اين امر دخيل بودند. قابل ذكر است تا زماني كه قيمت پايين‌تر از ميانگين متحرك 14 ماهانه قرار دارد، روند ميان و بلندمدت كاهشي است. بنابراين تا زماني‌كه قيمت نتواند از اين سطح مقاومتي عبور كند، نمي‌توان خوش‌بين بود كه روند افزايشي ميان مدت رخ داده همچنان ادامه خواهد داشت. با اينكه در طي چند هفته گذشته روند نزولي بر ذخيره‌سازي‌ها حاكم بود، ولي هنوز سطح آن نسبتا قابل توجه است و نسبت به سال‌هاي گذشته بيشتر است، بنابراين‌بازار نگراني از اين لحاظ ندارد. از طرف ديگر سطح ذخيره‌سازي‌هاي بنزين نيز در چند هفته گذشته روند صعودي داشته و حجم آن به ميزان قابل توجهي رسيده است كه نسبت به سال‌هاي گذشته از وضعيت نرمالي برخوردار است. بنابراين اين دو عامل نيز در جهت كاهش قيمت عمل كرد و باعث شد كه قيمت نتواند از 70‌دلار فراتر رود. شاخص‌هاي بورس بعد از روند نسبي خوب افزايشي با برخورد به سطح مقاومتي، روند نزولي در پيش گرفتند تا در سطح حمايتي مناسب به ثبات برسند كه احتمالا در اين هفته به اين سطح دست پيدا خواهند كرد. روند كاهشي قيمت WTI موجب شد كه مقاومت 68‌دلار هفتگي شكسته شود و مرز 66‌دلار نيز مورد تهديد قرار گيرد. گرچه سطح 66‌دلار هنوز به‌عنوان سطح حمايتي عمل مي‌كند، ولي با روند موجود احتمال كاهش قيمت تا سطح 62‌دلار بوجود آمده است. در روند برگشتي افزايشي قيمت با مقاومت 68‌دلار روبه‌رو است كه چنانچه از آن عبور نكند، در مسير كاهشي به كمتر از 66‌دلار سقوط خواهد كرد.
*كارشناسان ارشد اقتصاد انرژي
منبع: سايت موسسه مطالعات بين‌المللي انرژي (www.iies.org )  

ماخذ:دنیای اقتصاد